Bijdragen

 

 

Boek in de kijker

Time Life: Oude Beschavingen

JOHNSTON, D. en J. LYNCH, Inca's: heersers over leven en dood. (Oude Beschavingen), Amsterdam, Time-Life Boeken - Antwerpen, Denis, 1993, 168 blz., 998 BEF
ISBN 90-5390-431-X

JOHNSTON, D.C., De Azteken, krijgers en kunstenaars . (Oude beschavingen), Amsterdam, Time Life Boeken, - Antwerpen, Denis, 1993, 168 blz., 998 BEF.
ISBN 90 - 5390 -411-5

JOHNSTON, D.C. en D. DERSIN, Maya, bouwers van tempels en paleizen. (Oude beschavingen), Amsterdam, Time Life Boeken - Antwerpen, Denis, 1993, 168 blz., 998 BEF.
ISBN 90 -5390 -471 -9

De Time-Life reeks "Oude Beschavingen" wordt heruitgegeven en is opgenomen in de selectie van een boekenclub. Vandaar de herneming van deze bespreking, waarvan een eerdere versie zeven jaar geleden in ons tijdschrift gepubliceerd werd.

Op de markt voor informatieve boeken tref je tegenwoordig enkele reeksen aan die tot een schemerzone behoren: ze zijn geschreven voor volwassenen, maar kunnen evengoed door oudere jeugd gelezen worden, of omgekeerd. De Time-Lifeserie Oude Beschavingen is daarvan een goed voorbeeld. De reeks is opgemaakt volgens de typische Amerikaanse succesformule voor verantwoorde vulgarisatie: gedegen achtergrondkennis, gegarandeerd door enkele ronkende namen van adviseurs; vlot leesbare journalistieke tekst; schitterende illustraties. Dit laatste is het grote pluspunt, vergeleken met de vaak al te minuscule foto's in de verder uitstekende reeks van Standaard Ontdekkingen.

Voor onze leden zijn deze drie boeken interessant.

Het deel Inca's: heersers over leven en dood begint met de ontdekking van de ruïnestad Machu Picchu door de Amerikaan Hiram Bingham in juli 1911, geïllustreerd met diens eigen, verbluffend scherpe foto's ( toendertijd op zich al een archeologische wereldprimeur). Zowel de stichting en uitbreiding van het imperium als de voorgaande beschavingen (Leners van grootsheid, p. 85) komen aan bod. De foto's zijn -zoals te verwachten- niet enkel verluchting, maar zowel daarbij artistiek als inhoudelijk- exemplarisch onberispelijk. Economische organisatie, dagelijks leven en communicatie worden behoorlijk uitgewerkt; de complexe denkwereld van de Inca's is - veiligheidshalve?- slechts even aangeraakt (Een in de natuur gewortelde godsdienst, p. 143.) Op p. 67 heeft de vertaler de typische fout gemaakt corn te vertalen door koren, wat bij ons graan betekent, doch in Peru maïs (Tarwe was onbekend en zou pas na de conquista ingevoerd worden -volgens de legende door onze landgenoot Joos De Rycke.) De bibliografie is in hoofdzaak Angelsaksisch. Jammer dat in het Nederlands vertaalde werken niet zijn opgenomen. Bij Andere bronnen, p. 163 staan enkele tentoonstellingscatalogi. Onbegrijpelijk genoeg ontbreken zowel de catalogus van de grote Brusselse Incatentoonstelling (1990) als die van de zeer didactisch opgezette De erfenis van de Inca's in Rotterdam, 1992, die wij met onze vereniging bezochten.

De boeken over de Azteken en de Maya zijn vanzelfsprekend volgens hetzelfde procédé opgesteld. 
Vooral het deel over de Maya bevat weer een schat aan onverwacht goede oude foto's. Alleen is de kennis in verband met beide Meso-Amerikaanse culturen de laatste decennia veel meer aangevuld dan dat bij de Inca's het geval is. 
Voor de Azteken heb je de spectaculaire opgravingen van de Grote Tempel, vlakbij de kathedraal van het huidige Mexico-City. Die vondsten krijgen natuurlijk de volle fotografische aandacht. Veel minder aandacht gaat ook hier naar aspecten als wereldbeeld en geestesleven, waarover onze inzichten de laatste jaren toch ook aanzienlijk verdiept zijn door het onderzoek van o.a. de Franse semioloog Todorov en de ons welbekende Nederlander van Zantwijk (beiden volledig afwezig in de bibliografie.)

Onze kennis over de Maya is zo mogelijk nog ingrijpender aangevuld en veranderd door het ontcijferwerk van de Amerikaanse Linda Schele en een aantal even getalenteerde jongeren die in haar voetsporen de inscripties op gebouwen en gedenkstenen te lijf zijn gegaan. Als gevolg van hun ploeterwerk zou op dit ogenblik 80% van alle incripties interpreteerbaar of zelfs volledig leesbaar zijn. Dit alles is aangevuld door grootscheepse, interdisciplinaire opgravingen in de belangrijke Mayametropool Copan in Honduras. Het beeld dat uit deze puzzel tevoorschijn komt wijkt gevoelig af van de vroegere opvattingen over de 'vredelievende' Maya'. Langzamerhand komen zij los uit de nevelige prehistorie en duiken de contouren op van een heuse geschiedschrijving met koningen, oorlogen, opgang en verval. De verklaring van het schriftsysteem (p. 31), die teruggaat op L. SCHELE, A Forest of Kings (1990, p. 52) was voorbeeldig geweest, mits slechts enkele regels uitleg extra. 
Enig punt van ergernis blijft voor mij de bibliografie, waar Nederlandstalige of vertaalde werken ontbreken. Zo wordt de catalogus van de Brusselse tentoonstelling uit 1992 Schatten uit de Nieuwe Wereld in het Frans vermeld en moet voor de Azteken zeker de tweedelige catalogus worden toegevoegd van de grote tentoonstelling in het Jubelpark in 1988.

Boeken als deze vormen een ideale introductie, bijvoorbeeld voor jongeren. Voor de meeste leden van deze vereniging kunnen ze waarschijnlijk hoogstens dienen als aanvulling van hun beeldmateriaal.
Je kunt ze vervolledigen met audiovisueel materiaal, dat zonder voorafgaande lectuur te compact is, bijvoorbeeld met de videocassettes in dezelfde reeks Oude Beschavingen, zoals De Maya's. Het bloed van koningen of Inca's. Geheimen van de voorvaderen (eveneens in deze rubriek besproken). De video over de Maya hadden wij wel gekocht, maar de band bleek totaal leeg te zijn. Bespreking zal dus moeten wachten tot een volgende keer.

TERUG NAAR BIJDRAGEN

 

 

Deze pagina is een onderdeel van een site met frames.  Als de navigatieknoppen links ontbreken, kun je via de ikoon naar de startpagina met de taalkeuze.