Bijdragen
Bijdragen
De geschiedenis van Oud-Peru
 |
Met de benaming "Oud-Peru" wordt een cultuur-geografische eenheid bedoeld, die enerzijds slechts gedeeltelijk het huidige Peruaanse grondgebied omvat, en zich anderzijds tot ver buiten dat domein uitstrekt. De oude beschavingen van dit gebied vestigden zich tijdens hun historische periode ( tussen 1500 v. C. en 1532 n. C.) in de smalle Peruaanse kuststrook en het Peruaans-Boliviaans Andesgebied. Tijdens de laatste decennia vóór de Spaanse verovering in 1532 verspreidden de krijgsheren van het Incarijk de Oud-Peruaanse cultuur tot in Noord-West-Argentinië, Noord-Chili en het hoogland van Ecuador. Het cultuur-geografische gebied viel voortaan binnen dezelfde grenzen als het Incarijk. |
De Oud-Peruaanse culturen vestigden zich in een gebied dat bestaat uit twee sterk uiteenlopende geografische zones. De kustzone, ca. 2300 km lang, is droog en gedeeltelijk woestijnachtig en wordt van talrijke riviertjes doorsneden. Alleen in deze rivierdalen kon zich een menselijke beschaving ontwikkelen. De indianen leefden immers voornamelijk van de akkerbouw, waarbij irrigatie een uiterst belangrijke rol speelde.
Een tweede vestigingsgebied was het hooggebergte, de Andes, met hoogten tot 6700 meter. De drie grote Andesketens, de West-, Midden- en Oost- Cordillera, sluiten in het oosten aan op de smalle kuststrook.
In het hoogland leverden de lama en de alpaca, die in grote kudden als huisdier werden gehouden, wol voor warme kledij. Aan de kuststrook daarentegen was het Guinees biggetje het enige huisdier dat de indianen kenden. Op de akkervelden verbouwden ze boon- en pompoensoorten, aardnoten en maïs. Naast de plantaardige teelten zorgden ook de jacht en de visvangst voor de dagelijkse voeding.
In welk gebied de Peruanen ook leefden, warm of koud, ze pasten zich aan. In het hete klimaat aan de kust werden de huizen licht en luchtig gebouwd. Het waren eenvoudige balkconstructies met muren van korstmos en daken van stro.
In het koude hoogland daarentegen leefde de bevolking in stenen huizen.
Ze groepeerde zich rond plaatselijke heiligdommen, vierkante of ronde piramiden, die kleine tempels droegen.
Omstreeks 1500 v. C. werden de eerste tekenen van een hoge cultuur duidelijk.
De voornaamste heiligdommen, de stenen tempels, bevinden zich in het noorden van het hoogland in Chavín de Huántar op een hoogte van bijna 3000 meter.
Deze hoogontwikkelde beschaving, waarin de [katachtige godheid] een belangrijke rol speelde, beïnvloedde het hele Peruaanse gebied. Overal doken gelijkaardige artistieke stijlelementen op. Men spreekt hier van de eerste pan-Peruaanse stijl.
De ruïnestad Tiahuanaco ligt aan de zuidelijke oever van het Titicacameer. De grote piramide en de bouwvallige tempels getuigen van een heilig centrum, meer bepaald van een belangrijke bedevaartsplaats. Hier stond de zonnegod Viracocha centraal. We vinden zijn afbeelding terug in de reliëfs van de beroemde zonnepoort, een monoliet van vier meter breed en drie meter hoog.
Een nieuw religieus wereldbeeld, met een typerende stijl verspreidde zich gedurende de achtste en de negende eeuw in heel Oud-Peru : de tweede pan-Peruaanse stijl werd in het leven geroepen.
In het dal van Cuzco, in het zuiden van het centrale hoogland, ontwikkelden zich de clans van de Quechua-sprekende Inca’s tot een goed georganiseerde bergstaat met een strijdvaardige leider, Pachacuti. Hij veroverde niet alleen het volledige Oud-Peruaanse rijk, maar ook Noord-West-Argentinië, Noord-Chili en Ecuador. De cultuur van de Inca’s verspreidde zich over het hele gebied. Vanaf nu was er ook sprake van de derde pan-Peruaanse stijl.
Toen in 1532 de Spanjaarden onder Pizarro het land binnenkwamen, kende de evolutie van de Incacultuur een tijdelijke stilstand. Pas wanneer de twee koningszonen Huascar en Atahualpa de strijd aanbonden voor de troonopvolging, kwam er een definitief einde aan de beschaving van de Inca’s.
Over Oud-Peru is op het Internet heel wat te vinden: Geef een zoeker maar eens een paar trefwoorden van deze pagina in:
- Algemene info over Peru als land, geschiedenis, pre-Inca en Inca op
http://www.geocities.com/TheTropics/Cabana/6110/info/peruinfo.htm
- Info en beeldmateriaal over oude culturen in Zuid-Amerika op een toeristische site:
- Over Tawantinsuyu, de leefwereld van de Inca's vind je meer op de Joos de Rijcke- website:
ERFGENAMEN van de INCA's (in de rubriek: De Eeuw van Joos)
 |
De katachtige godheid is een plaatselijke variant van de poema, die in alle precolumbiaanse culturen een grote rol speelt, vanaf de alleroudste tijden, zowel in Mexico als in het Andesgebied. Ze wordt ook wel de poemagod of katgod genoemd. De poema was in het hele Andesgebied hét symbool van goddelijke macht.
Kom met schildering van de poemagod (Nasca, 100-400 nC) uit de catalogus bij de tentoonstelling "De erfenis van de Inca's" - Museum voor Volkenkunde, Rotterdam 1992 |
Tinne Nuyts
 |
Deze pagina is een onderdeel van een site met frames. Als de navigatieknoppen links ontbreken, kun je via de ikoon naar de startpagina met de taalkeuze. |
TERUG NAAR BIJDRAGEN