Bijdragen

Maya-klederdrachten: 
een geweven wereldbeeld (2)

Jos Martens

Textiel als tekst. 
Maya-klederdrachten en hun boodschap

De totale Maya-bevolking wordt tegenwoordig op meer dan 6.000.000 geschat, iets meer dus dan er Vlamingen zijn. Zij spreken 28 talen en bewonen een gebied dat zich uitstrekt van de Zuidelijke staten van Mexico over Guatemala en Belize tot het noorden van Honduras en El Salvador.

De hedendaagse Maya-cultuur is het resultaat van bijna vijfhonderd jaar contact tussen de inheemse bevolking en de westerse wereld. In die uitwisseling speelt textiel, vroeger en nu, een prominente rol.

Vergelijken we de kleding van de precolumbiaanse Maya op vazen, codices en reliëfs met die van hun hedendaagse nakomelingen, dan merken we een opvallende continuïteit, zeker wat de vrouwen betreft. De huipil (mouwloze bloes) vinden we bij nagenoeg alle Maya-groepen. De rok is doorgaans een rechte buis, als wikkelrok gedragen en opgehouden met een geweven gordel rond de heupen. Traditionele Maya-kleding is nu, net zo min als vroeger, op maat gesneden, maar bestaat uit rechthoekige panden, die rond het lichaam worden gewikkeld en dus een minimum aan naaiwerk vereisen. Dit heeft alles te maken met het weven op het heupgetouw dat al meer dan tweeduizend jaar zowel in Noord- als Zuid-Amerika in zwang is. Dit getouw beperkt de breedte van de weefsels tot de reikwijdte van de weefster en laat ook slechts een beperkte lengte toe. Voordeel is dat het weven minder planning vergt dan een Europees trapgetouw en het de weefster toelaat haar verbeelding tijdens het creatieproces de vrije loop te laten. Het resultaat is doorgaans een vrijer en ingewikkelder patroon, met een ritmisch geheel van motieven.

Zeker voor feestelijke gelegenheden wordt er veel belang gehecht aan het kapsel dat met kleurige banden tot indrukwekkende composities wordt opgebonden en/of met linten doorweven. Als je de haartooi van sommige hedendaagse Maya-vrouwen vergelijkt met een Jaina-beeldje uit ca. 650 na Chr., is de overeenkomst verbluffend!

Aardewerk, beeldjes Eiland Jaina ca.650 nC	Vrouw met haarband, Tamahú 1994
	Meisje uit Nebaj

Bij de mannenkledij is het verschil met de precolumbiaanse periode veel groter. Voornaamste kledingstuk was toendertijd de lendendoek. Maar dat vonden de Spanjaarden een veel te onzedige bedekking. Er werden allerlei vormen van broeken, "pantalones", hemden, vesten en hoeden opgelegd. Toch hebben wikkelrok en hoofddoek zich nog op enkele plaatsen gehandhaafd. De hoofdbedekking wordt zelfs nog veelvuldig gedragen bij de ceremoniële kledij van de "cofradías".

Deze pagina is een onderdeel van een site met frames. Als de navigatieknoppen links ontbreken, kun je via de ikoon naar de startpagina met de taalkeuze.