Bijdragen

Video

Inca's. Geheimen van de voorvaderen

Time Life Oude Beschavingen - video - 1995 - ca. 48 minuten - kleur - Nederlands gesproken.

Bij de befaamde "gouden reeks" Oude Beschavingen voorziet Time Life eveneens een reeks video's. Die zijn nu te verkrijgen in de boekhandel, of rechtstreeks bij de uitgeverij. Zij kunnen beschouwd worden als een audiovisueel complement bij de boeken. Zo hoort deze video bij het deel Inca's: heersers over leven en dood dat ook in deze rubriek besproken is.

De video start met een reconstructie van het einde van de burgeroorlog tussen Atahuallpa en Huascar. Dan volgt een vluchtig overzicht van landschappen, fauna en flora, ruïnes van Incasteden en van culturen die de Inca's voorafgingen. De Nederlandstalige off screen-commentaar herinnert eraan dat het Incarijk nauwelijks 100 jaar oud was, toen de Spanjaarden arriveerden. Ondertussen rent een in antieke kledij gestoken bode, een chasqui, over de Inca heirbaan. Deze estafetterenners konden tot 400 km per dag afleggen. Dan krijgen wij een uitvoerige reportage over Machu Picchu, zoals in het boek, met de foto's van Hiram Bingham uit 1911, afgewisseld met filmbeelden van dezelfde plaatsen, zoals ze er nu uitzien.

Het Incarijk wist haast onoverkomelijke problemen te overwinnen: het ruige hooggebergte en het klimaat, dat haast altijd voor extreme omstandigheden zorgde, van woestijn tot tropisch regenwoud. Volgen beelden van rieten boten op het Titicacameer, landbouwgewassen, dieren en markttaferelen. Dit kan bij argeloze neofieten voor verkeerde beeldvorming zorgen, omdat precolumbiaanse dieren en voorwerpen zonder duiding getoond worden naast elementen die pas na de verovering werden ingevoerd, zoals schapen, wortelen of een Europees weefgetouw.

De religie van de Inca's was een natuurgodsdienst. Dit wordt ingeleid door beelden van het Intiraymi-feest, buiten Cuzco, op 24 juni, de kortste dag van het jaar. Het feest, oorspronkelijk ter ere van de zonnegod Inti en de Sapa Inca, werd door de Spanjaarden verboden en ca. 1900 in ere hersteld.

Vervolgens wordt vrij uitvoerig ingezoomd op de Paracas- en Nazcacultuur, in de kustwoestijnen. Hier volgen beelden van mummies, voorbeelden van schedelmisvorming en trepanatie (schedeloperaties).
Bij de Nazcalijnen komen zowel de charlatan Von Däniken als de onlangs overleden archeologe Maria Reiche commentaar leveren. Voor de interpretatie van de intrigerende geogliefen roepen de makers beelden van een hedendaagse bedevaart ter hulp. Bijzonder interessant is ook de scène met de filmbeelden uit 1975, waarin de bouw van een heteluchtballon getoond wordt. De Nazcalijnen zijn immers alleen vanuit de lucht zichtbaar. En door uitsluitend materiaal te gebruiken dat ook aan de oude inwoners bekend was, wilden moderne onderzoekers aantonen dat de Nazca's de mogelijkheid hadden om te vliegen!

Na een korte sequentie uit een speelfilm, met de gevangenname van Atahuallpa, focust de film vrij langdurig in op de oase-cultuur van de Mochica, die bloeide in het begin van onze tijdrekening aan de kust van Noord-Peru. Ook hier weer bijzonder boeiende beelden: de 'zonnetempel', Moche-aardewerk, hedendaagse kleine rieten bootjes, afgewisseld met een reconstructiescène met grote rieten boten, zoals die op de vazen voorkomen; de ontdekking van de muurschilderingen van El Bajo en moderne huaqueros, grafrovers, aan het werk. Dit vormt dan weer de overgang naar de ontdekking van de Heer van Sipan, door Walter Alva in 1987. Deze spectaculaire vondst is vergeleken met de archeologische ontdekking van Howard Carter in Egypte, met name het graf van Toet Anch Amon in 1922. Aan de hand van de enorme grafgiften die bij El Señor de Sipan gevonden werden moest onze visie op de cultuur van de Mochica herschreven worden. Naast het beroemde graf van El Señor de Sipan, werden bij verdere opgravingen tot op heden nog 8 graven gevonden : o.a. de Oude Heer van Sipan, de Priester, een militaire bevelhebber.

De slotbeelden zijn bijzonder indrukwekkend: om elke verering van Sapa Inca's de kop in te drukken, brachten de Spanjaarden de mummies van de vroegere heersers over van Cuzco naar de nieuwe hoofdstad Lima, om ze daar te begraven.

Beoordeling

Zoals bij de aanvang gezegd, kan de video best complementair gebruikt naast het boek. Sommige elementen uit het boek worden hernomen, andere scènes zijn zeer waardevolle aanvullingen en komen alleen in de video voor.

Meer informatie kan gezocht in het boek 
De inca's: geschiedenis en cultuur van de beschavingen in de Andes 
door Maria Longhena en Walter Alva. - Zuid Boekprodukties, 1999. - 291 blz. 
eveneens besproken in deze rubriek.

Bijkomende gegevens vind je op de Joos de Rijcke-site, knop: De eeuw van Joos, afdeling: Erfgenamen van de Inca's.
http://www.geocities.com/joosdr/

Aan de Mochica en de grote tentoonstelling in Bonn wijdde ons tijdschrift het hele nr. 4 van het jaar 2000. 
Meer info op deze website 

De video kan besteld bij: Time Life Video, Ottho Heldringstraat 5, 1066 AZ Amsterdam, Nederland. Hier kun je ook een lijst met de bestaande video's opvragen.

Jos Martens

TERUG NAAR BIJDRAGEN