iva_titel.gif (11456 bytes)

Bijdragen

aztline.jpg (5160 bytes)

LONGHENA, M. en W. ALVA

De inca's. Geschiedenis en cultuur 
van de beschavingen in de Andes.

Lisse, Zuid Boekprodukties, 1999. 291 blz., 895 BEF

In slechts twee decennia is in ons taalgebied op het gebied van de pre-Columbiaanse culturen een waar vacuüm opgevuld, ook wat betreft visueel materiaal. De dure kijkboeken van de laatste jaren hebben als nadeel dat ze meestal elkaar herhalen, weinig aandacht hebben voor nieuwe ontwikkelingen in de archeologie en dat de kwaliteit van de tekst ver achter blijft bij die van de illustraties. Niet zo bij dit grote, schitterende en relatief goedkope boek. De auteurs van het tekstgedeelte, de Italiaanse Maria Longhena en de Peruaan Walter Alva, zijn zowat dé autoriteiten op het behandelde vlak. Alva is op dit ogenblik mischien wel de meest beroemde archeoloog in Peru, door zijn opgravingen in Sipan, die een totaal nieuwe kijk hebben geworpen op de Moche-cultuur.

Zelden is de Andesculturen zoveel eer bewezen als in dit prestigieuze lees- en kijkboek, waarin zelfs zonder woorden, alleen al aan de hand van de verbluffend mooie foto's, een indringend getuigenis wordt gegeven van wat deze cultuur in de loop der eeuwen aan fraais heeft voortgebracht. Deze afbeeldingen brengen de overweldigende indruk teweeg die dit boek al vanaf de eerste bladzijde oproept, en bieden tevens een perfecte illustratie van de culturele rijkdom en de macht van de Andesculturen.

De Inca's vestigden in dit gebied slechts de laatste, kortstondige "horizoncultuur". In de drieduizend jaar durende pre-Columbiaanse periode leefden er in de regio heel wat volkeren die fascinerende beschavingsvormen tentoonspreidden. Deze culturen bouwden tempels, heiligdommen, forten, paleizen en wegen, en leerden met groot vakmanschap fraaie voorwerpen produceren in de vorm van aardewerk, textiel en sieraden allerhande.
De Inca's schiepen zelf eerder weinig originele kunstwerken. Zelfs hun bouwkunst gaat terug op wat voorgangers ontwikkelden. Zij haalden echter van bij de onverwonnen volkeren de meest getalenteerde ambachtslui in elk denkbare discipline naar Cuzco, om te werken tot meerdere eer en glorie van de Spa Inca en zijn verbazend goed georganiseerd rijk.

Het verloop van deze evolutie vinden we terug in het eerste tekstgedeelte, dat aan de geschiedenis van de Andesvolkeren is gewijd. Vervolgens wordt, begeleid door een zelden geziene verzameling illustraties, ruime aandacht besteed aan het dagelijks leven, de kunst en de religie van de betrokken volksgroepen. Hier zijn erg veel tekeningen gebruikt uit het werk van Guaman Poma de Ayala.
Maar meestal is gekozen voor ingekleurde kopieën, vaak kwalitatief heel wat minder dan het ongekleurde origineel. Het laatste commentaarstuk vooraleer de degelijk gestoffeerde bibliografische instrumenten en het register eraan komen, biedt een welvoorziene rondleiding langs de archeologische vindplaatsen van al deze schatten, gaande van het intrigerende Tiahuanaco in Bolivia tot het majestueuze Macchu Picchu in de hoge Andes. De toelichting wordt, zoals gezegd, omlijst door honderden fraaie afbeeldingen, die zowel afkomstig zijn van individuele fotografen als uit museumcollecties. Bijzonder interessant zijn de reconstructieschilderingen. Zo is het oude Cuzco uit de Incatijd gereconstrueerd in posterformaat, uitvouwbaar over zes grote bladzijden.
Het hoeft niet te verbazen dat Alva's eigen opgravingen in Sipan de apotheose vormen, met werkelijk betoverende foto's van de gerestaureeerde vondsten en knappe reconstructies van de graftomben. Men kan enkel bewondering opbrengen voor deze verrukkelijke publicatie, die de kennis van - en ongetwijfeld ook de waardering voor - deze teloorgegane beschaving een flink stuk verder helpt.

Toch één valse noot: in de lijst met Aanbevolen literatuur komt geen enkel boek in het Nederlands voor; de tweedelige catalogus van de grote Brusselse Inca-tentoonstelling (1990) is enkel vermeld in het Frans.

Algemene conclusie blijft: wie op zoek is naar een geschikt geschenkboek, of zichzelf wil trakteren, hoeft niet verder te zoeken!

Archeologische vindplaatsen in Zuid-Amerika

  • Zoeken naar verloren werelden (kort panoramische overzicht)

  • Chavin de Huantar: de stenen goden

  • Cerro Sechin: het offerplatform

  • De piramiden van de Zon en de Maan: kolossen van klei

  • Paramonga: tempel of fort?

  • Chan Chan: friezen en citadellen

  • Tambo Colorado: de Inca-voorpost

  • Nazca: het mysterie in de woestijn

  • Tiahuanaco: de megalieten van Amerika

  • Sillustani: de torens der stilte

  • Ulasa: sarcofagen in het bos

  • Titicaca: de heilige eilanden

  • Cuzco: de 'Navel van de wereld'

  • Sacsahuaman: het nutteloze fort

  • Kenko: wereld van steen

  • Tambo Machay: de bronnencultus

  • Pachacamac: de duizendjarige cultus

  • Ollantaytambo: tempels en terrassen

  • Pisac: het fort van de Intihuatana

  • Siquani: het verblijf van Viracocha

  • Machu Picchu: de stad in de wolken

  • Sipan: graven van de Moche-heersers


Toevallig is het oude Peru goed vertegenwoordigd in de laatste jaargangen van ons tijdschrift:

  • Als voorbereiding op het bezoek aan de Sipan-tentoonstelling in Bonn (zaterdag en zondag 24 en 25 maart 2001) is nr. 4 van 2000 volledig gewijd aan de Moche en Sipan.

  • Machu Picchu (vroeger én nu) kwam aan bod in het nummer van juni 1999.

  • Scheepvaart bij de Inca's vind je in het nummer van september 1999. Als je op onze website op deze titel klikt, kom je bij het hele artikel terecht dat eveneens gepubliceerd is op de Joos de Rijcke-site, met talrijke illustraties in kleur.

  • Op de Joos de Rijcke-site, waaraan ons Instituut heeft meegewerkt, kun je rechtstreeks terecht via de link in het decembernummer 1999. Op deze site vind je heel wat meer informatie via de knop: De eeuw van Joos, afdeling: Erfgenamen van de Inca's en via de afdeling: De Nederlanden in de 16de eeuw, hoofdstuk: Klederdracht en mode

TERUG NAAR ARTIKEL

Jos Martens

aztline.jpg (5160 bytes)

TERUG NAAR BIJDRAGEN

aztline.jpg (5160 bytes)
naar startpagina

Deze pagina is een onderdeel van een site met frames. 
Als de navigatieknoppen links ontbreken, kun je via de ikoon naar de startpagina met de taalkeuze.