Bijdragen

Noord-Amerikaanse Indianen, cultuur en levenswijze

samenstelling: Christian F. Feest

met bijlagen. 480 blz., geïll. Keulen, Könemann, 2000.
ISBN 3-8290-2987-X

Bij de, inmiddels ter ziele gegane, uitgeverij Könemann verscheen reeds in 2000 de Nederlandstalige editie van 'Kulturen der nordamerikanischen Indianer'.

Met deze publicatie was de uitgeverij, op het gebied van culturele antropologie/archeologie, niet aan haar proefstuk. Hierbij denken wij o.a. aan:

• Maya; de goddelijke koningen van het regenwoud. 2000 [Duitse uitg.]/2001 [Nederl. ed.] (onder red. van N. Grube, reeds eerder besproken in ons tijdschrift door Jos Martens - Nieuwsbrief I.V.A. 2001,3)

• Oceanic art/ Ozeanische Kunst/ Art océanien. 1995 (door A. Meyer)

• Soul of Africa; magie van een continent. 2000 (tekst K.E. Müller en Ute Ritz-Müller - eerder interessant op fotografisch gebied, hoewel vele foto's maar ook teksten niet vrij zijn [letterlijk en figuurlijk] van een zekere sensatiezucht).

Laten wij ons nu beperken tot 'Noord-Amerikaanse Indianen, cultuur en levenswijze'.
Dit lijvige werk (480 blz.) werd samengesteld door Christian F. Feest. Professor dr. Feest, in 1945 geboren te Braunau, Bohemen, studeerde etnologie en taalwetenschappen aan de universiteit van Wenen. Hij promoveerde in 1969 met 'Ethnohistorie und Historische Ethnographie der Virginia Algonquian im 17.Jahrhundert'.
Van 1963 tot 1993 werkte hij aan het Museum für Völkerkunde in Wenen, in de eerste plaats als conservator van de collecties Noord- en Midden-Amerika, maar ook als hoofd van het fotoarchief.
Vanaf 1975 doceerde hij etnologie aan de universiteit van Wenen. Hier werd hij tot professor benoemd na de publicatie van zijn werk 'Indianischer Alkoholgebrauch in Nord-Amerika'.
Hij werkte in 1972- 1973 aan het Smithsonian Institution te Washington en in 1987- 1988 aan de Newberry Library in Chicago. Sinds 1993 is hij hoogleraar aan het Institut für Historische Ethnologie van de Goethe-Universität te Frankfort am Main.

Natuurlijk staan er tal van publicaties, boeken, tijdschriftartikels en catalogi over de verschillende aspecten van de Noord-Amerikaanse Indianenculturen op zijn naam.
Een kleine, uiteraard onvolledige, greep uit zijn oeuvre:

• 1967. The Virginia Indians in pictures, 1612- 1624

• 1975. Maya

• 1976. Das rote Amerika 

• 1978. Nanticoke and neighboring tribes/ Virginia Algonquians/ North Carolina Algonquians (*1). In: Handbook of North American Indians. XV: 240- 281 (*2)

• 1980. Native arts of North America

• 1980. The art of war

• 1980. Eskimo (red. samen met V. Traeger)

• 1983. The Grey Owl society

• 1986. Zemes Idolum Diabolicum

• 1986. Redaktie (samen met P. Kann) van de Duitstalige catalogus bij de tentoonstelling 'Gold und Macht' (Wenen, Budapest, Keulen 1987); met eigen bijdragen als: Spanisch-Amerika in Kunstkammern des 16. und 17. Jahrhunderts: 41- 44 / Koloniale Federkunst aus Mexico: 173- 178/ Nördlich des Rio Grande: Spanisch- Amerika und die eingeborenen Völker Nordamerikas im 18. Jahrhundert: 213- 217 (*2).

• 1987. Het erfgoed van de kunst- en wonderkamers; Mexicana van de zestiende eeuw in Europese musea. In: De Azteken; I: 197- 200

• 1990. Vienna's Mexican treasures; Aztec, Mixtec and Tarascan works from the 17th century Austrian collections

• 1991. Beaded belt. In: 'Cica 1492' (*2)

• 1992. Bijdragen in 'Das Altertum der neuen Welt' (samen met P. Kann en J. Neurath); catalogus bij een tentoonstelling in het Museum für Völkerkunde van Wenen (*2)

• 1993. Bijdragen (met S.S. Kasprycki) in: 'Über Lebenskunst nordamerikanischer Indianer'

• 1998. Beseelte Welten: die Religionen der Indianer Nordamerikas

• 1998. Indians and Europe: an interdisciplinary collection of essays

• 1998. (met S.S. Kasprycki) Peoples of the twilight; views of native Minnesota, 1823- 1862

• 1999. Sitting Bull, "der letzte Indianer"

• 2001. Studies in American art; a memorial tribute to Norman Feder

In onze eigen bibliotheek kan U zijn artikel 'Andrew J. Blackbird and Ottawa history' (Yumtzilob. 1996, 2: 114-123) raadplegen (ons inv. nummer 216.2)

(*1) Is te raadplegen op internet (North Carolina Algonquians, by Christian Feest)
(*2) Te raadplegen op verzoek bij steller van deze boekbespreking.

Deze korte bio-bibliografie volstaat ruimschoots om de wetenschappelijke competentie van de samensteller van het boek in de verf te zetten.

Nu het boek zelf: 480 blz., telkens twee kolommen per bladzijde, gedrukt in een duidelijk leesbaar lettertype. Een derde, smallere, kolom geeft uitvoerig info over de begeleidende illustraties. Deze illustraties, die de uitgever dankt aan musea, collectioneurs, archieven en beroepsfotografen zijn deels in zwart-wit, deels in kleuren. Voor het merendeel zijn ze van goede tot uitstekende kwaliteit.. Ook foto's van fauna, flora en landschappen werden gepubliceerd.
Wat de historische foto's betreft, werd er gelukkig zelden gebruik gemaakt van de, de laatste jaren over-gepubliceerde en geënsceneerde, foto's van E.S. Curtis.

Inhoudelijk worden de volken van Noord-Amerika ingedeeld in 10 grote cultuurgebieden. Een indeling die algemeen gebruikelijk is, en die wij terugvinden in het 'Handbook of North American Indians' (Washington, Smithsonian Institution, 1978-) en in 'Indian summer' (catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling te Brussel in het K.M.K.G. in 1999) en de cultuurkaart 'Indians of North America' (bijlage van Nat. Geographic Mag. 1972, december). 
Deze cultuurgebieden en de auteurs van de begeleidende teksten zijn:

1. De Arctis (Sonja Lührmann) : 28- 69

2. De Subarctis ( id.) : 70- 103

3. Het Noordoosten (Sylvia S. Kasprycki): 104- 147

4. Het Zuidoosten ( id.): 148- 183

5. Prairies en Plains (Liane Gugel): 184- 237

6. Het Plateau (Christian Carstensen) : 238- 269

7. De Noordwestkust (Henry Kammler) : 270- 313

8. Het Grote Bekken ( id.): 314- 333

9. Californië ( id.): 334- 365

10. Het Zuidwesten (Cora Bender): 366- 421

Bij deze cultuurgebieden vinden wij telkens, naast een etnisch overzichtskaartje, een vrij gedetailleerde geografische deelkaart.

Elk hierboven geciteerd deel bevat uiteraard informatie over de verschillende stammen, hun middelen van bestaan, kunst, godsdienst, sociale organisatie enz.
Verder verschillende oorspronkelijke citaten of uittreksels als: een toespraak van Red Jacket (1805); uit de autobiografie van een Fox-vrouw (1918); Sitting Bull antwoordt (1877); een Kwakiutl-droom, opgetekend door Franz Boas; een verhaal uit Cochiti (1924) en de proclamatie van de bezetters van Alcatraz (1969).

De algemene inleiding 'Oorsprong en verleden van Indiaans Noord-Amerika' is van de hand van Chr. Feest en bevat tevens bijdragen van H. Kammler (Talen en schriften: 10- 12/ Een harde leerschool: 24- 25) en S.S. Kasprycki (In de schaduw van het kruis: 23- 24)

Chr. Feest schreef ook kleine bijdragen verspreid over enkele cultuurgebieden o.a.:
De kolonist en de prinses: 116- 117/ Tecumseh, de broeder van de profeet: 118- 119/ De dood van Sitting Bull: 233.
Het laatste hoofdstuk 'Heden en toekomst van de Noord-Amerikaanse Indianen': 422- 436 draagt weerom de signatuur van Chr. Feest, aangevuld met een kleine bijdrage van Cora Bender (Van rooksignaal tot internet, stemmen uit 'Indian Country': 430- 431)

Dit lijvige boek wordt dan afgesloten met een appendix (:438- 480): een overzichtskaart van de cultuurgebieden, een uitgebreide verklarende woordenlijst (:441- 460, door Chr. Feest), een alfabetische lijst van volkeren en talen (: 461- 470, door H. Kammler), een bibliografie (:472- 473, door Chr. Feest). En last but not least een alfabetisch register en een illustratie- en kaartenverantwoording.

Het boek is met zijn duidelijke kaarten en teksten, overzichtelijke indeling, uitgebreide woorden- en volkerenlijst uitgegroeid tot een handboek van formaat. In ons taalgebied een witte raaf !

Minpunten? In een omvangrijk werk zijn deze bijna onvermijdelijk, al blijft het hier detailkritiek, spijkers op laag water zoeken van mijnentwege.
Voorbeelden: 

• Behalve van Chr. Feest ontbreekt van de verschillende co-auteurs elke bio- en/of bibliografie.

• De betere stambenamingen (in vele gevallen hun eigen, niet-beledigende, stamnaam) wordt op de kaartjes niet weergegeven (wel is er een verwijzing in de appendix 'Volken en talen' en is er het artikel 'De Thompson heten nu weer Nlaka'pamux': 262- 263).

• Het vasthouden aan de benaming 'Eskimo' (een scheldwoord) i.p.v. Inuit vind ik ongepast.

• Een kaart waarop zowel de oude als de juistere stamnamen staan, is pas uitgegeven door National Geographic als bijlage van het september 2004-nummer. Voor een luttele € 4,20 heeft men deze bijgewerkte, overzichtelijke, kaart.

• Verder is er aan de Paleo-Indianen/Beringia (Clovis, Folsom, Kennewick Man enz.) geen afzonderlijk hoofdstuk gewijd. Dit zou het boek natuurlijk nog dikker en zwaarder maken, maar ook des te vollediger.
  Ook de problemen die reeds jaren aanslepen zoals de strijd van de Shoshone of de Innu, het proces en de commotie rond Leonard Peltier, het alcohol- en drugsprobleem, de herverkaveling van de Joint Use Area in Arizona, de problematiek rond de casino's enz., komen nauwelijks of helemaal niet aan bod.

Samengevat: dit boek is toch een must voor ieder die belangstelling heeft voor de Noord-Amerikaanse Indianen, een prachtgeschenk bij de eindejaarsfeesten. Duur? Het boek is niet meer te vinden in de reguliere boekhandel maar nog wel in bepaalde ramsj-zaken (o.a. Boekenvoordeel) voor pakweg een goede € 25. Kopen !

Raymond Paeshuys

TERUG NAAR BIJDRAGEN

Deze pagina is een onderdeel van een site met frames. 
Als de navigatieknoppen links ontbreken, kun je via de ikoon naar de startpagina met de taalkeuze.